โครงการวิจัยและพัฒนาวิธีการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อวินิจฉัยโรคติดเชื้อ
Research in laboratory diagnosis for infectious diseases

1. หลักการและเหตุผล
----โรคติดเชื้อนับเป็นปัญหาที่สำคัญอันดับหนึ่งของประเทศไทยดังจะเห็นได้จากอัตราการป่วย
เป็นโรค เมื่อเปรียบเทียบกับโรคอื่นๆ ปัญหาจากโรคติดเชื้อนอกจาก จะส่งผลกระทบต่อคุณภาพ
ชีวิตทางด้าน สุขอนามัยของประชาชนโดยตรงแล้วยังส่งผลกระทบต่อไปยังด้านเศรษฐกิจ
และสังคมของประเทศด้วย สมควรที่จะได้รับการสนับสนุนในด้านต่าง ๆ เพื่อแก้ไขปัญหา
โรคติดเชื้อ-ในการแก้ไขปัญหาโรคติดเชื้อนั้น ความสามารถในด้านการวินิจฉัยโรคอย่างถูกต้อง
และรวดเร็วนับเป็น ปัจจัยที่สำคัญอย่างมากปัจจัยหนึ่งซึ่งจะส่งผลให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องดำเนินการ
อย่างเหมาะสมในการบริหารจัดการทั้งในด้านการรักษาพยาบาลผู้ป่วย และในด้านการควบคุม
การแพร่กระจายของเชื้อ ก่อโรค ในการ วินิจฉัยโรคติดเชื้อในปัจจุบันจำเป็นต้องอาศัยวิธี
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งห้องปฏิบัติการทางจุลชีววิทยาด้านการแพทย์
การตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อทางห้องปฏิบัติการด้านจุลชีววิทยาทางการแพทย์ ีการพัฒนาตาม
ยุคสมัยของเทคโนโลยีเพื่อให้ การตรวจได้ผลที่ถูกต้อง มีความรวดเร็วและความสะดวก
ในการทดสอบ

----ในปัจจุบันนี้ห้องปฏิบัติการทางจุลชีววิทยาทางการแพทย์ โดยส่วนใหญ่มีการใช้เทคนิค
และวัสดุอุปกรณ์ ที่นำเข้าจากต่างประเทศ เนื่องจากการวิจัยและพัฒนาในประเทศ ทางด้าน
การตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อยังอยู่ ในขั้นเริ่มดำเนินการและยังต้องการการพัฒนาวิจัย
อย่างมากและต่อเนื่อง เนื่องจากผลจากการวิจัยและพัฒนา ยังไม่เพียงพอที่จะครอบคลุม
โรคติดเชื้อที่สำคัญ ๆ ที่เป็นปัญหาของประเทศเช่น โรคเลปโตสไปโลซีส วัณโรค
โรคติดเชื้อดื้อยา โรคติดเชื้อราแบบ systemicและโรคติดเชื้อเขตร้อนอื่น ๆ เป็นต้น

----กลุ่มวิจัยได้ตระหนักถึงความสำคัญของปัญหาโรคติดเชื้อและได้ดำเนินกิจกรรมทางด้าน
การวิจัยเพื่อการพัฒนาการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อมาอย่างต่อเนื่อง โดยกลุ่มวิจัยประกอบด้วย
บุคลากรที่มีศักยภาพสูงในงานวิจัย มีประสพการณ์ในการใช้เทคโนโลยีทางอณูชีวโมเลกุล
ที่ ทันสมัย และมีโครงการวิจัยที่กำลังดำเนินการ อยู่ทั้งในด้านการพัฒนา การตรวจวินิจฉัย
ชนิดเชื้อก่อโรค การศึกษาคุณสมบัติของเชื้อที่ก่อโรคที่สำคัญ เช่น การดื้อยา รวมทั้ง การศึกษา
ปัญหาทางด้านการระบาดและแนวทางการป้องกัน โดยงานวิจัยเหล่านี้ได้รับทุนอุดหนุน
จากแหล่งต่าง ๆ กลุ่มวิจัยมีความมุ่งหวังที่จะพัฒนาการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อที่เป็นปัญหา
สำคัญ ของภูมิภาค และของประเทศ โดยเฉพาะการปรับปรุงและพัฒนาในด้านเทคนิค ที่ใช้
สำหรับการตรวจวินิจฉัย โรคติดเชื้อ ต่อไปนี้คือ โรคเลปโตสไปโลซีส วัณโรค โรคติดเชื้อดื้อยา โรคติดเชื้อราแบบ systemic ให้มีความง่ายต่อการใช้งาน มีความถูกต้อง แม่นยำ และได้ผลการ
ทดสอบที่รวดเร็วรวมทั้งการพัฒนาในด้านการ ผลิตน้ำยาชุดทดสอบที่จำเป็นในงานด้านจุลชีว
วิทยา และมุ่งหวังที่จะพัฒนาเพื่อให้มีห้องปฏิบัติการที่เป็น แหล่งอ้างอิง ทั้งในด้านการตรวจ
วินิจฉัย โรคติดเชื้อ มีการรวบรวมสายพันธ์เชื้อก่อโรค เพื่อใช้เป็นมาตรฐาน นอกจากนี้กลุ่ม
วิจัยยังเล็งเห็นถึงความสำคัญในการสร้างและพัฒนาบุคลากรใหม่ที่มีความรู้ความสามารถ
ในการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับโรคติดเชื้อ โดยได้มีการให้การศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษาและการ
ให้การอบรมสัมมนาแก่บุคลากรในสายงานทางการแพทย์ เพื่อเป็นการถ่ายทอดและสืบต่อความรู้

---- กลุ่มวิจัยตระหนักว่า การพัฒนาและการเพิ่มขีดความสามารถทั้งในด้านตัวบุคลากรและ
ผลงานของกลุ่มวิจัยจำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนในด้านต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านงบ
ประมาณ ซึ่งส่วนหนึ่งได้รับในรูป งบประมาณสำหรับงานวิจัยที่คณะผู้วิจัยดำเนินการอยู่ รวมทั้ง
โครงการที่กำลังของบประมาณ แต่เนื่องจาก งบประมาณดังกล่าวนี้ยังไม่เพียงพอที่จะครอบคลุม
กิจกรรมอื่น ๆ ที่คณะผู้วิจัยเล็งเห็นว่ามีความสำคัญใน การดำเนินการ เช่น การสนับสนุนด้านทุน
สำหรับนักศึกษาปริญญาโท และเอก การสนับสนุนในการเพิ่ม ศักยภาพของนักวิจัยในกลุ่ม
การสนับสนุนการเผยแพร่ผลงานวิจัยศึกษาสู่สังคม เป็นต้น ดังนั้นคณะผู้วิจัย จึงมีความประสงค์
จะได้รับการสนับสนุนจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ ทางการแพทย์
เพื่อกลุ่มวิจัยฯ ให้มีการพัฒนาที่มีความต่อเนื่อง และมีรากฐานที่มั่นคงในการดำเนินงานต่อไป

2. วัตถุประสงค์
2.1 เพื่อศึกษาวิจัยและพัฒนาด้านการตรวจทางห้องปฏิบัติการสำหรับวินิจฉัยโรคติดเชื้อ 4 กลุ่ม
คือ
-----โรคติดเชื้อ Leptospira, โรคติดเชื้อราแบบsystemic,โรคติดเชื้อ Mycobacterium,
-----โรคติดเชื้อ gram positive cocci ที่ดื้อยา รวมทั้งการพัฒนาผลิตภัณฑ์ทางห้องปฏิบัติการ
-----จุลชีววิทยาเพื่อลดการนำเข้า
2.2 เพื่อผลิตบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในการศึกษาวิจัย เกี่ยวกับโรคติดเชื้อทั้ง 4 กลุ่ม
-----โดยเฉพาะอย่างยิ่งการผลิตนักวิจัยในระดับบัณฑิตศึกษา
2.3 เพื่อพัฒนาห้องปฏิบัติการทางจุลชีววิทยาทางการแพทย์ โดยให้มีสมรรถนะในการเป็น
-----ห้องปฏิบัติการอ้างอิง เพื่อการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อและเป็นแหล่งให้ความรู้ การอบรม
-----ทางวิชาการแก่บุคลากรที่ปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการจุลชีววิทยาทางการแพทย์ทั่ว ๆ ไป

3. เป้าหมาย
3.1 กลุ่มวิจัยมีผลงานการศึกษาวิจัยและพัฒนาการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อ ที่สามารถนำมา
-----พัฒนาต่อเนื่องในเชิงพาณิชย์
3.2 มีห้องปฏิบัติการทางจุลชีววิทยาทางการแพทย์ ที่เป็นห้องปฏิบัติการมาตรฐานอ้างอิงใน
-----ระดับประเทศ
3.3 เป็นแหล่งให้การศึกษา อบรมเพื่อเพิ่มศักยภาพของนักวิจัย นักวิทยาศาสตร์ และบุคลากร
-----ทางด้านการแพทย์ ในด้านการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อ

4. แผนการดำเนินการ ในระยะ 5 ปี
4.1 ดำเนินการวิจัยและพัฒนาการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อที่คณะผู้วิจัยได้รับทุนสนับสนุน
4.2 ร่วมกับคณะเทคนิคการแพทย์ในการดำเนินการให้การศึกษาผลิตบัณฑิตทั้งใน
-----ระดับปริญญาโทและปริญญาเอกที่มีศักยภาพในการศึกษาวิจัยในด้านจุลชีววิทยา
-----ทางการแพทย์
4.3 จัดสัมมนาและอบรมเชิงปฏิบัติการให้กับบุคลากรทางด้านการแพทย์ในด้านการวินิจฉัย
----- โรคติดเชื้อด้วยเทคนิคที่ทันสมัยให้ผลการตรวจถูกต้องและรวดเร็ว
4.4 จัดสัมมนาเพื่อให้โอกาสแก่บุคลากร นักวิจัย และผู้เชี่ยวชาญทั้งในประเทศและต่างประเทศ
-----ที่ดำเนินการวิจัยเกี่ยวกับการวินิจฉัยโรคติดเชื้อได้พบปะแลกเปลี่ยนความรู้และถ่ายทอด
-----เทคโนโลยี
4.5 ดำเนินการเก็บและรวบรวมสายพันธุ์เชื้อก่อโรคที่พบในภูมิภาคเพื่อใช้เป็นเชื้อสายพันธุ์
-----อ้างอิง สำหรับการศึกษาและวิจัยเกี่ยวกับโรคติดเชื้อ

5. ผลกระทบและเครื่องชี้วัดความสำเร็จ
5.1 มีผลงานวิจัยที่สามารถตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารวิชาการมาตรฐานปีละอย่างน้อย 2 เรื่อง
5.2 มีผลงานวิจัยในการพัฒนาการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อโดยเทคนิคทางห้องปฏิบัติการ
-----ซึ่งสามารถจะนำไปขยายผลในเชิงพาณิชย์อย่างน้อย 1 เรื่อง
5.3 มีการผลิตนักวิจัยในระดับปริญญาโทและปริญญาเอกอย่างน้อย 2 คน
5.4 มีห้องปฏิบัติการที่เป็นแหล่งอ้างอิงในการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อและมีสายพันธ์เชื้อ
-----ที่ใช้อ้างอิงรวบรวมไว้
5.5 มีการถ่ายทอดเทคโนโลยีและความรู้เกี่ยวกับการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อให้แก่บุคลากร
---- ในสายงานที่เกี่ยว---ข้องกับการควบคุมป้องกันโรคติดเชื้อโดยเฉพาะอย่างยิ่ง
-----ในภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

6. ผู้รับผิดชอบโครงการ
-- --ผศ.ดร.จุฬารัตน์ ปริยชาติกุล หัวหน้าโครงการ
-----ภาควิชาจุลชีววิทยาคลีนิค คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
-----E-mail : chupra@kku.ac.th

7. งานวิจัยที่กำลังดำเนินการ งานวิจัยที่จะอยู่ในแผน รวมทั้งรายนามผู้วิจัย
และแหล่งทุน
7. 1. งานด้านโรคติดเชื้อ Leptospira
7.1.1 การพัฒนาชุดน้ำยาตรวจที่ใช้แนวทางใหม่สำหรับการตรวจวินิจฉัยโรค leptospirosis อย่างรวดเร็วทางห้องปฏิบัติการ
----- แหล่งทุน งบประมาณแผ่นดิน
----- หัวหน้าโครงการ ผศ. ดร. ปรีชา หอมจำปา
------ผู้ร่วมวิจัย รศ. ศรีวิไล วโรภาสตระกูล ผศ. ดร. ธนกร ปรุงวิทยา
------น.ส. พิไลพร จงรวม กลาง
7.1.2 การแยกซีโรวาร์ของเชื้อ Leptospira interrogans โดยวิธีการเพิ่มขยายยีนส์ ร่วมกับ
การตัดด้วยเอนไซม์จำเพาะ
-------แหล่งทุน งบประมาณแผ่นดิน
-------หัวหน้าโครงการ นางพรทิพย์ ปิ่นละออ
-------ผู้ร่วมวิจัย นางมยุรี ศรีลุนช่าง นางอรุณนี สังกา นายไมตรี ปะการะสังข์
-------นางปริศนา วงศ์วีระขันธ์
-------ที่ปรึกษาโครงการ ผศ.ปรีชา หอมจำปา ผศ.จุฬารัตน์ ปริยชาติกุล
7.1.3 การแยกและศึกษาคุณลักษณะของโปรตีนองค์ประกอบเยื่อหุ้มเซลล์ชั้นนอก
ของเชื้อ leptospira
-------แหล่งทุน งบประมาณแผ่นดิน
-------หัวหน้าโครงการ นางมยุรี ศรีลุนช่าง
-------ผู้ร่วมวิจัย นางพรทิพย์ ปิ่นละออ นางอรุณนี สังกา นางปริศนา วงศ์วีระขันธ์
-------ที่ปรึกษาโครงการ ผศ. ดร. ปรีชา หอมจำปา รศ. พิพัฒน์ ศรีเบญจลักษณ์

7.2 งานด้านโรคติดเชื้อรา
7.2.1จำนวนชุดของ 18S rRNA gene ในเชื้อ Pythium insidiosum
--หัวหน้าโครงการ ผศ.ดร.จุฬารัตน์ ปริยชาติกุล แหล่งทุน งบประมาณแผ่น
--ผู้ร่วมวิจัย รศ.ดร.อังคณา ฉายประเสริฐ รศ.เกษแก้ว เพียรทวีชัย รศ.พิพัฒน์ ศรีเบญจลักษณ์
--โครงการวิจัยที่จะอยู่ในแผน
7.2.2 ชุดทดสอบสำเร็จรูปสำหรับเชื้อ P. insidiosum
--หัวหน้าโครงการ ผศ.ดร.จุฬารัตน์ ปริยชาติกุล
7.2.3 ชุด slide culture สำเร็จรูปสำหรับเชื้อราที่สำคัญทางการแพทย์
--หัวหน้าโครงการ รศ. พิพัฒน์ ศรีเบญจลักษณ์

7.3 งานด้านโรคติดเชื้อ Mycobacteria
7.3.1 การแยกสปีชีส์ของเชื้อมัยโครแบคทีเรียโดยวิธีการเพิ่มจำนวน ดีเอ็นเอ ใน 16S-23S
rDNA Spacer-และตัดด้วยเอ็นไซม์ในผู้ป่วยจังหวัดขอนแก่น
---แหล่งทุน งบประมาณแผ่นดิน
---หัวหน้าโครงการ นางอรุณนี สังกา
---ผู้ร่วมวิจัย ผศ.ประสิทธิ์ ผลิตผลการพิมพ์ รศ.พิพัฒน์ ศรีเบญจลักษณ์ นางพรทิพย์ ปิ่นละออ
---นางมยุรี ศรีลุนช่าง
---โครงการวิจัยที่จะอยู่ในแผน
7.3.2 การจำแนก species ของเชื้ อ Mycobacterium โดยตรงในอาหารเลี้ยงเชื้อเหลว
ด้วยวิธี PCR และตัด ด้วยเอนไซม์
-------หัวหน้าโครงการ นายเสกสิทธิ์ สังคีรี

7.4 งานด้านโรคติดเชื้อ Gram positive cocci ที่ดื้อยา
7.4.1 การวินิจฉัยชนิดเชื้อ Enterococcus ด้วยวิธีการเพิ่มจำนวนชิ้น ดีเอ็นเอ ระหว่าง 16SrDNA
------- กับ 23S rDNA ด้วยวิธี PCR และตัดด้วยเอนไซม์จำเพาะ
------- แหล่งทุน งบประมาณแผ่นดิน
-------หัวหน้าโครงการ อ.นิชา เจริญศรี
-------ผู้ร่วมวิจัย นายเสกสิทธิ์ สังคีรี นางลำไย วงลคร
-------ที่ปรึกษาโครงการ ผศ.ดร.ปรีชา หอมจำปา ผศ.ดร.จุฬารัตน์ ปริยชาติกุล
7.4.2 การประเมินประสิทธิภาพการตรวจหาเชื้อ MRSA โดยการใช้อาหารเลี้ยงเชื้อ lipovitellin
------- mannitol salt agar- oxacillin เปรียบเทียบกับวิธี การตรวจหา PBP ของเชื้อ MRSA
------- แหล่งทุน งบประมาณแผ่นดิน
-------หัวหน้าโครงการ รศ. ดร. สุภาภรณ์ พัวเพิ่มพูลศิริ
-------ผู้ร่วมวิจัย ผศ.ดร.จุฬารัตน์ ปริยชาติกุล รศ. เกษแก้ว เพียรทวีชัย นาง ลำไย วงลคร
-------นายโชคชัย วิลาชัย นางจันทร์เพ็ญ ฟองเฟื่อง

8. ความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น
-------- ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
-------- ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
-------- หน่วยจุลชีววิทยาคลินิก โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์
---------มหาวิทยาลัยขอนแก่น
-------- ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์เขต 6 ขอนแก่น
-------- Institute of anaerobic bacteriology, school of medicine , Gifu university,
---------Japan
-------- Hygiene Institute of Heidelberg, Germany
-------- Faculty of medicine , Oslomouc university, Czech Republic